Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակի տոնակատարությունը միավորել է մեզ՝ Հռոմի եպիսկոպոս, Կաթողիկէ Եկեղեցու Հովվապետ Հովհաննես Պողոս Բ-ին և Ամենայն Հայոց Ծայրագույն Պատրիարք և Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին, և մենք շնորհակալություն ենք հայտնում Աստծուն մեզ այս ուրախ առիթը ընձեռելու համար՝ միասին աղոթելու և Նրա ամենասուրբ Անունը փառաբանելու համար: Օրհնյալ լինի Սուրբ Երրորդությունը՝ Հայրը, Որդին և Սուրբ Հոգին, այժմ և հավիտյանս:

Մինչ հիշատակում ենք այս հրաշալի իրադարձությունը, ակնածանքով, երախտագիտությամբ և սիրով հիշում ենք մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի մեծ խոստովանող Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչին, ինչպես նաև նրա գործակիցներին ու հաջորդներին: Նրանք լուսավորեցին նաև Կովկասի հարևան երկրներին: Նրանց վկայության, նվիրումի և օրինակի շնորհիվ հայ ժողովուրդը 301 թվականին ողողվեց աստվածային լույսով և անկեղծորեն դարձի եկավ առ Քրիստոս՝ որպես Ճշմարտություն, Կյանք և Փրկության Ճանապարհ:

Նրանք երկրպագեցին Աստծուն որպես իրենց Հոր, դավանեցին Քրիստոսին՝ որպես իրենց Տիրոջ և ապավինեցին Սուրբ Հոգուն որպես իրենց Սրբարարի. նրանք սիրեցին Առաքելական Ընդհանրական Եկեղեցին որպես իրենց Մոր: Քրիստոսի գերագույն պատվիրանը՝ սիրել Աստծուն ամեն ինչից վեր և մեր մերձավորին մեր անձի պես, դարձավ հին հայերի ապրելակերպը: Օժտված լինելով մեծ հավատքով՝ նրանք ընտրեցին վկայել Ճշմարտության մասին և, անհրաժեշտության դեպքում, ընդունել մահը, որպեսզի մասնակից դառնան հավիտենական կյանքին: Հանուն Քրիստոսի սիրո նահատակությունը դարձավ հայերի բազմաթիվ սերունդների մեծ ժառանգությունը: Ամենաարժեքավոր գանձը, որ մի սերունդը կարող էր կտակել հաջորդին, Ավետարանին հավատարմությունն էր, որպեսզի Սուրբ Հոգու շնորհով երիտասարդները դառնան նույնքան վճռական՝ Ճշմարտությունը վկայելու գործում, որքան իրենց նախնիները:

Մեկուկես միլիոն հայ քրիստոնյաների բնաջնջումը, որն ընդհանուր առմամբ հիշատակվում է որպես քսաներորդ դարի առաջին ցեղասպանություն, և դրան հաջորդած հազարավորների ոչնչացումը նախկին տոտալիտար ռեժիմի օրոք, ողբերգություններ են, որոնք դեռ ապրում են այսօրվա սերնդի հիշողության մեջ: Այս անմեղները, որոնք իզուր սպանվեցին, սրբադասված չեն, բայց նրանցից շատերը, անկասկած, խոստովանողներ և նահատակներ էին հանուն Քրիստոսի անվան: Մենք աղոթում ենք նրանց հոգիների հանգստության համար և հորդորում հավատացյալներին երբեք չկորցնել նրանց զոհաբերության իմաստի տեսլականը: Մենք շնորհակալություն ենք հայտնում Աստծուն այն փաստի համար, որ քրիստոնեությունը Հայաստանում դիմակայել է անցյալ տասնյոթ դարերի փորձություններին, և որ Հայ Եկեղեցին այժմ ազատ է իրականացնելու Ավետարանը քարոզելու իր առաքելությունը ժամանակակից Հայաստանի Հանրապետությունում և մերձավոր ու հեռավոր բազմաթիվ վայրերում, որտեղ առկա են հայկական համայնքներ:

Հայաստանը նորից ազատ երկիր է, ինչպես Տրդատ թագավորի և Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի վաղ ժամանակներում: Վերջին տասը տարիների ընթացքում ճանաչվել է նորաստեղծ Հանրապետության քաղաքացիների՝ ազատորեն դավանելու և իրենց կրոնական ծեսերը կատարելու իրավունքը: Հայաստանում և սփյուռքում հիմնվել են նոր հայկական հաստատություններ, կառուցվել են եկեղեցիներ, հիմնադրվել են միություններ և դպրոցներ: Այս ամենի մեջ մենք տեսնում ենք Աստծո սիրառատ ձեռքը: Քանի որ Նա Իր հրաշքները տեսանելի է դարձրել փոքր ազգի շարունակական պատմության մեջ, որը պահպանել է իր յուրահատուկ ինքնությունը՝ շնորհիվ իր քրիստոնեական հավատքի: Իրենց հավատքի և Եկեղեցու շնորհիվ հայ ժողովուրդը մշակել է եզակի քրիստոնեական մշակույթ, որն իսկապես ամենաարժեքավոր ավանդն է ընդհանուր քրիստոնեության գանձարանում:

Քրիստոնյա Հայաստանի օրինակը վկայում է, որ Քրիստոսի հանդեպ հավատքը հույս է բերում մարդկային յուրաքանչյուր իրավիճակին, որքան էլ դա դժվար լինի: Մենք աղոթում ենք, որ քրիստոնեական հավատքի փրկարար լույսը շողա ինչպես տկարների, այնպես էլ հզորների, ինչպես այս աշխարհի զարգացած, այնպես էլ զարգացող ազգերի վրա: Հատկապես այսօր միջազգային իրավիճակի բարդություններն ու մարտահրավերները պահանջում են ընտրություն կատարել բարու և չարի, խավարի և լույսի, մարդկայնության և անմարդկայնության, ճշմարտության և ստի միջև: Օրենքի, քաղաքականության, գիտության և ընտանեկան կյանքի ներկայիս հիմնախնդիրները վերաբերում են հենց մարդկության իմաստին և նրա կոչմանը: Դրանք այսօրվա քրիստոնյաներին՝ ոչ պակաս, քան այլ ժամանակների նահատակներին, կոչ են անում վկայել Ճշմարտությունը, նույնիսկ բարձր գին վճարելու ռիսկի գնով:

Այս վկայությունն առավել համոզիչ կլինի, եթե Քրիստոսի բոլոր աշակերտները կարողանան միասին դավանել մեկ հավատքը և բուժել իրենց միջև եղած պառակտման վերքերը: Թող Սուրբ Հոգին առաջնորդի քրիստոնյաներին, և իսկապես բարի կամքի տեր բոլոր մարդկանց, հաշտության և եղբայրության ճանապարհով: Այստեղ՝ Սուրբ Էջմիածնում, մենք վերանորոգում ենք մեր հանդիսավոր հանձնառությունը՝ աղոթելու և աշխատելու, որպեսզի արագացնենք Քրիստոսի հավատարիմ հոտի բոլոր անդամների միջև հաղորդության օրը՝ հարգելով միմյանց սրբազան ավանդույթները:

Աստծո օգնությամբ մենք ոչինչ չենք անի ընդդեմ սիրո, այլ «վկաների այսքան բազմությամբ շրջապատված՝ թոթափենք ամեն ծանրություն և մեղք, որ հեշտությամբ պաշարում է մեզ, և համբերությամբ ընթանանք մեր առջև դրված ասպարեզում» (հմմտ. Եբր. 12:1):

Մենք հորդորում ենք մեր հավատացյալներին անդադար աղոթել, որ Սուրբ Հոգին լցնի մեզ բոլորիս, ինչպես արեց բոլոր ժամանակների և վայրերի սուրբ նահատակների հետ, իմաստությամբ և քաջությամբ՝ հետևելու Քրիստոսին՝ Ճանապարհին, Ճշմարտությանը և Կյանքին:

Սուրբ Էջմիածին, 27 սեպտեմբերի, 2001 թ.

Նորին Սրբություն Հովհաննես Պողոս Բ

Նորին Սրբություն Գարեգին Բ